7 Eylül sabahından herkese günaydın!

Bundan tam 96 yıl önce, 7 Eylül 1927'de ABD'li mucit Philo Farnsworth, bir TV sinyalini başarıyla ileterek tarihin tamamen elektronik ilk televizyon sistemini geliştiren kişi oldu. Sistemini mükemmelleştirmeye devam eden Farnsworth, patent ile taçlandırdığı başarısını Eylül 1928'de basına tanıttı.

• Günün hikayeleri: AB'nin Dijital Piyasalar Yasası'ndan etkilenen teknoloji şirketleri ve Çin'in yerli çip üretimini desteklemek amacıyla oluşturacağı 40 milyar dolarlık fonuna ilişkin detaylar bugün bültende sizleri bekliyor.

Keyifli okumalar,

İrem

Avrupa Birliği, teknoloji şirketleri için kuralları yeniden yazıyor

Avrupa Komisyonu, AB'nin teknoloji şirketlerine katı kurallar getirecek olan Dijital Piyasalar Yasası'ndan (DMA) etkilenecek şirketleri açıkladı. Buna göre, DMA'ya tabi tutulacak şirketler arasında Alphabet, Apple, Meta, Microsoft, Amazon ve ByteDance yer alıyor.

• AB'nin endüstri şefi Thierry Breton, konuya ilişkin X'te yaptığı yaptığı paylaşımda "#DMA için D-Day! En etkili online şirketler artık AB kurallarımıza göre oynamak zorunda kalacak." ifadelerini kullandı.

DMA, hangi şirketleri kapsamına alıyor?

Yapılan açıklamalara göre, DMA, yukarıda ismi geçen şirketlerin bünyesinde yer alan bu 22 platformu etkiliyor:

• Sosyal Ağlar: TikTok, Facebook, Instagram, LinkedIn
• N-IICS (mesajlaşma hizmetleri): WhatsApp, Messenger
• Aracılık: Google Maps, Google Play, Google Shopping, Amazon Marketplace, App Store, Meta Marketplace
• Video Paylaşımı: YouTube
• Reklam hizmetleri: Google, Amazon, Meta
• Web Tarayıcıları: Chrome, Safari
• Arama: Google Arama
• İşletim Sistemleri: Android, iOS, Windows

Bir önceki listede yer alan Alphabet'in Gmail'i, Microsoft'un Outlook'u ve Samsung'un tarayıcısı, yasanın gerekliliklerini karşılamadıklarının kanıtlanması nedeniyle yeni listeye dahil edilmedi. Bununla birlikte, Komisyon, şirketlerden gelen itirazların ardından Microsoft'un Bing, Edge ve Microsoft Advertising'inin; Apple'ın ise iMessage'ının DMA kapsamına girip girmediğini değerlendirmek üzere dört farklı soruşturma başlattı. 

İyi de nedir bu DMA?

DMA ile AB, aylık 45 milyondan fazla aktif kullanıcıya ve 75 milyar avro piyasa değerine sahip teknoloji şirketlerini hedefliyor. Bu kapsamda, teknoloji şirketlerinin birlik içinde kullanıma sunduğu ürün ve hizmetleri rekabete uygun hâle getirmeyi amaçlayan AB, hizmet ve ürünlerini yasa ile uyumlu olacak şekilde yeniden tasarlamaları için söz konusu şirketlere Mart 2024'e kadar zaman tanıyor.

• DMA, belirlenen şirketlerin bünyesindeki mesajlaşma uygulamalarını rakipleriyle uyumlu bir şekilde çalışabilir bir hâle getirmelerini gerektirmenin yanı sıra tüketicilerin cihazlarına hangi uygulamaları önceden yükleyecekleri üzerinde söz hakkı sahibi olmasını sağlıyor. Yasa ayrıca, işletim sistemlerinin üçüncü taraf uygulama mağazalarına izin vermesini zorunlu kılmakla birlikte geliştiricilerin alternatif uygulama içi ödeme seçenekleri sunmasını da mümkün kılıyor.
• Listede ismi geçen şirketlerin yasayı ihlal etmeleri ise yıllık küresel cirolarının %10'una kadar para cezası ile karşı karşıya kalacakları anlamına geliyor.

Geçtiğimiz gün Estonya'da düzenlenen bir dijital konferansta yaptığı konuşmada konuya değinen Breton "Bazı teknoloji devlerinin pazar güçlerini kendi ürün ve hizmetlerine haksız avantaj sağlamak ve rakiplerinin iş yapmasını, katma değer ve istihdam yaratmasını engellemek için kullandıklarını biliyoruz. Bu uygulamalar rekabeti bozmakta, serbest tüketici seçimini baltalamakta ve KOBİ'lerin özellikle Web 4.0 ve sanal dünyalardan kaynaklanan inovasyon potansiyelini engellemektedir," ifadelerini kullanmış; konuşmasının devamında DMA'nın hedefini şu sözlerle özetlemişti:

"Avrupa'nın, uzun ve her zaman etkili olmayan antitröst soruşturmalarına bel bağlamak yerine, yenilikçiliği, rekabetçiliği ve Tek Pazar'ın dayanıklılığını teşvik etmek için net ve uygulanabilir bir yasal çerçeve sağlayarak oyunun kurallarını önceden belirlemesinin zamanı gelmişti. DMA tam da bunu yapıyor."

Tepkiler neler?

Meta, Google ve Amazon'dan şirket sözcüleri yasanın kapsamını ve tanımlamalara uyup uymadıklarını incelediklerini bildirirken Microsoft, yapılan tanımlamayı kabul ettiğini söyledi. Öte yandan, Apple ve TikTok, platformlarının DMA kapsamında yer almasından son derece mutsuz ve endişeli olduklarını dile getirdi:

• Bu karara temelde katılmadığını belirten TikTok, bu karardan önce herhangi bir pazar araştırması yapılmamasından doları hayal kırıklığına uğradıklarını ve ne gibi adımlar atabileceklerini değerlendirdiklerini bildirdi. 
• Apple ise DMA'nın kullanıcıları için oluşturduğu gizlilik ve veri güvenliği riskleri konusunda çok endişeli olduğunu ifade etti. Teknoloji devi, daha önce yaptığı açıklamada DMA'nın, App Store'da olmayan uygulamaların daha fazla yüklenmesine ya da "yan yüklemeye" yol açabileceğinden endişe duyduğunu belirtmişti.

Ne dediler?

Bu duyuru, DMA'nın uygulamaya konması yolunda atılmış son derece önemli bir adım olsa da süreç henüz bitmekten oldukça uzak. Financial Times'ın daha önce belirttiği üzere, komisyon, yeni kuralların yol açabileceği birtakım yasal sıkıntılara karşı şimdiden kendi hazırlamaya başlamış bulunuyor.

Öte yandan, yeni kuralların bağımsız uygulama mağazaları, alternatif ödeme hizmetleri ve yeni arama motorları için büyük platformlarla rekabet edebilmelerini sağlayacak fırsatlar yaratacağı ve teknoloji devlerinin doğrudan istismar edici davranışlarının azalacağı değerlendiriliyor. 

• DMA'nın "adil rekabet, artan tüketici tercihi ve gerçek iş inovasyonuna yönelik bir adım" olduğunu belirten ödeme unicorn'u Paddle'ın CEO'su Jimmy Fitzgerald, "Sektörün büyük oyuncularından, kendi ürünlerinin 'öz tercihi' olmaksızın üçüncü taraf uygulama mağazaları ve üçüncü taraf ödeme sistemleri sunmalarını istemek, yazılım geliştiricileri için son derece faydalı olacak ve her satışta bir yüzde kaybetmeden ürünlerini nerede ve nasıl satacaklarını seçmelerine olanak tanıyacaktır." ifadelerini kullanıyor.

Norton Rose Fulbright hukuk firmasının antitröst ve rekabet ortağı Miranda Cole ise konuya ilişkin olarak belirlenen şirketlerin sürpriz isimler olmadığını; ancak devam eden süreçte gelecek itirazlarla durumun ilginç bir hâl alabileceğini belirtiyor:  

"DMA'nın sayısal eşikleri, diğer hususların yanı sıra kullanım sıklığı yoluyla pazardaki mevcudiyeti dikkate almadığından, pazar incelemelerinin ardından muafiyetler ve ön bulgular kilit öneme sahip olacaktır. Avrupa Komisyonu'nun bugün Microsoft'un Bing, Edge ve de minimis pazar payları %5'in altında ya da civarında olan çevrimiçi reklamcılık hizmetlerine yönelik pazar soruşturmaları açması, bu konunun farkında olduğunu göstermektedir."

• Orta Vadeli Programı'nı (OVP) açıklayan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, kripto para platformlarının düzenleme kapsamına alınacağını bildirdi. Düzenlemenin ne zaman ve nasıl gerçekleşeceğine ilişkin bilgi ise paylaşılmadı.

• Çin, siber güvenliği güçlendirmek ve yabancı teknolojilere bağımlılığı azaltmak amacıyla devlet çalışanlarının iPhone gibi yabancı teknoloji şirketlerine ait cihazları iş için kullanmasını ve ofise getirmesini yasakladı. Apple'ın toplam gelirinin yaklaşık %19'unu oluşturan Çin, şirketin en büyük pazarlarından biri olarak öne çıkıyor.

• Bir adım geriden: Çin, iki yıl önce de veri topladığını iddia ettiği Tesla araçların üst kademe devlet yetkilileri ve askeri yetkililer tarafından kullanılmasını yasaklamış; ABD ise Çin merkezli teknoloji şirketi Huawei'ye getirdiği kısıtlamalara ek olarak TikTok'un hükümet çalışanları tarafından kullanılmasını yasaklamıştı.

• Öte yandan: Çin merkezli ByteDance bünyesindeki TikTok, kullanıcı verilerini Çin hükümetine aktardığına ilişkin endişeleri gidermek için Avrupa'daki ilk veri merkezini açtı. Avrupa sınırları içindeki kullanıcı verileri Dublin'deki sunuculara taşıyacak olan TikTok, biri yine İrlanda'da biri ise Norveç'te olmak üzere iki veri merkezi daha açacak.

• Spotify, uygulama için şarkı sözleri özelliğini Premium aboneliğe dahil etmeyi test ediyor. Bazı kullanıcılar şarkı sözlerini görmek istediklerinde "Spotify Premium'da şarkı sözlerinin keyfini çıkarın" şeklinde bir bildirimle karşılaştıklarını bildirirken Spotify bunun yalnızca bir test olduğunu; özelliğin Premium'a alınıp alınmayacağının kesin olmadığını aktardı.

^{Cellular News}

• Google, YouTube'un hem web sitesi hem de uygulaması üzerinden çevrimiçi oyun oynamayı mümkün kılan Playables özelliğini herkese açık bir şekilde test etmeye başladı.

• DigiTimes'ın sektör kaynaklarına göre Apple, Chromebook modellerine rakip düşük maliyetli bir MacBook serisi geliştiriyor. Yeni serinin lansmanının önümüzdeki yılında ikinci yarısında gerçekleşmesi bekleniyor. 

• Bununla birlikte: Halka arza hazırlanan çip tasarım şirketi Arm tarafından sunulan yeni belgelere göre Arm ile Apple arasında 2040 yılına kadar geçerli olacak uzun dönemli bir anlaşma imzalandı. Apple'ın en popüler ürünlerine güç veren özel çipler için Arm'ın tasarımlarına ne kadar güvendiği göz önüne alacak olursak, Apple'ın Arm'ın teknoloji platformunu uzun bir süre daha kullanmayı planladığını söyleyebiliriz. 

• Meta'nın, 2025 yılında piyasaya sürmeyi planladığı yeni sanal gerçeklik cihazı Quest 4 Pro için LG ile ortaklık kurduğu iddia edildi. 2 bin dolarlık fiyat etiketine sahip olacağı belirtilen cihazın, Apple'ın 3 bin 499 dolarlık karma gerçeklik seti Vision Pro'ya rakip olacağı ifade edildi. 

• Kullanıcıların eski elektronik cihazlarını yenilemesine imkan tanıyan yerli girişim EasyCep, Katar'da hizmet veremeye başlayarak küresel açılımını gerçekleştirdi. Katar'daki kullanıcılar için ilk etapta telefon, tablet ve akıllı saatlerini satabilecekleri çevrimiçi platformunu kullanıma sunan EasyCep, bunu takip eden süreçte farklı ödeme fırsatları ile 12 garantili yenilenmiş ürün hizmetlerini de  kullanıma açacak.

^DHA

• Dahası: EasyCep'in CEO'su ve kurucu ortağı Mehmet Akif Özdemir, konuya ilişkin açıklamasında "Küresel oyuncu olma hedefiyle yurtdışı operasyonlarımıza Katar’dan başladık. Yakın  zamanda başka ülkeleri de EasyCep’in yenilenmiş cihaz uzmanlığı ile tanıştırmayı ve pazarımızı genişletmeyi hedefliyoruz” ifadelerini kullandı.

• Araştırma ve içgörü dünyası için uçtan uca pazarlama çözümleri geliştiren yerli girişim Adgager, 50’yi aşkın ülkede yapay zekâ temelli görüntü tanıma teknolojileri ve perakende analitiği hizmetleri sağlayan REM People’dan 6,6 milyon dolar değerleme üzerinden yatırım aldı.

• Nedir: 2016'da kurulan Adgager, kullanıcılarının markalar için içerik üretmelerini ve fikir vermelerini mümkün kılmanın yanında satın alma alışkanlıkları, konsept testleri ve marka gücü ölçümü gibi araştırmaların yapılmasını sağlıyor. 2022'de cirosunu 2021'e kıyasla %400 artıran girişim, 2024 yılında küresele açılmayı ve AdQ isimli yeni çözümünü kullanıma sunmayı hedefliyor.

• Bir adım geriden: Bu yıl Ethos Asset Management’tan 12 milyon dolar yatırım alan REM People, bu yatırımın 4,5 milyon dolarını birlikte iş yapabileceği 5 teknoloji girişimine yatırım yapmak için ayırmış; ilk yatırımını ise Ağustos ayında Hoopla'ya yaptığı 1 milyon dolarlık yatırım ile gerçekleştirmişti.

• Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi (BTM) bünyesindeki B2B ticaret platformu Bosforas, İstanbul Ticaret Odası Perakende Komitesi Başkanı ve Meclis Üyesi Yavuz Altun’dan 22 milyon 500 bin lira değerleme ile 2,7 milyon lira yatırım aldı. Girişim, yeni yatırımı global çapta genişleme hedefleri için kullanacak.

• Ne yapıyor: KOBİ'lerin tek bir çatı altından özelleştirilmiş lojistik, ödeme yöntemleri ve toptan satış hizmetlerine ulaşmasına yardımcı olan Bosforas, üreticilerin dijital pazarlama ve yeni nesil iletişim araçları ile ürünlerini daha fazla kişiye ulaştırmasına da yardımcı oluyor.

• İşverenlerin ihtiyaçlarına uygun yetenekleri bulmalarına yardımcı olan yapay zeka destekli kitle kaynak platformu DigitalWisers, 8 milyon avro değerleme ile tohum yatırım aldı. Girişim, yeni yatırım ile ürününü geliştirmeyi, ekibini genişletmeyi globale açılmayı hedefliyor.

• Ne yapıyor: DigitalWisers, topluluklara özel tasarlanmış 'Blok' isimli iş eşleştirme alanları bulunduran platformu ile işverenler ile iş arayanları buluşturuyor. Topluluk liderleri, İK ve sektör uzmanları ve network'ü sağlam profesyoneller tarafından açılan 'Blok' aracılığıyla şirketler iş ilanlarını paylaşabiliyor ve yeni yeteneklerin profillerini görüntüleyebiliyor. Yapay zeka yardımıyla adayların uygunluklarına göre sıralanması ise işe alım sürecinin hızlanmasını sağlıyor.

• Bulut tabanlı insan kaynakları yazılımı geliştiren idenfit, daha önce iki kez "Dünyanın En İyi Yerel Bordro Servis Sağlayıcısı" unvanını kazanan Dataist ile kurduğu stratejik ortaklık çerçevesinde Dataist'ten 6 milyon dolar değerleme ile yatırım aldı. İkili, kurdukları ortaklık kapsamında teknik bordrolama ve bağlantı süreçlerinin riskleri ile iş yükünü en aza indirmeyi hedefliyor.

• Detaylar: Güçlerini yasal uygunluk ve sıfır hata prensibine sahip Dataist ile birleştiren idenfit, bordro sürecinde karşılaşılan puantaj hazırlama, hesaplama, bildirge hazırlama ve bordro kapanışı gibi süreçlerin hepsinin tek bir sistemde toplanmasını sağlayacak. Konuya ilişkin açıklamaya göre bunun, İK departmanlarındaki süreçleri daha entegre ve hızlı bir hâle getireceği ifade ediliyor.

Gözünüze iyi bakan pürüzsüz bir deneyim: TCL NXTPAPER 11

_{TCL NXTPAPER 11}

Hepimiz ekranlara bağlı yaşıyoruz. Cihazların günlük kullanımında ortalama ekran süresinin arttığından yola çıkarak, kullanıcıların göz sağlığından ödün vermemeleri ve kaliteli bir deneyimin tadını çıkarabilmeleri için NXTPAPER'ı geliştiren TCL, şimdi NXTPAPER 2.0 teknolojisiyle donatılan TCL NXTPAPER 11 tableti Türkiye’de satışa sunuyor.

Neler var?

• Göz koruma özelliğiyle öne çıkan NXTPAPER 2.0 teknolojisiyle desteklenen TCL NXTPAPER 11; %150'ye kadar daha parlak ekran sunarken en güneşli günde bile kristal netliğinde görsel bir keyif vadediyor.
• TÜV sertifikalı NXTPAPER ekran teknolojisi ile mavi ışığı azaltıyor, görüntülerde canlı renkleri ve derin kontrastı koruyor.
• 11 inç 2K ekranı, net ve kesintisiz bir eğlenceye davet ediyor. 
• Üretkenliğinize güç katmak ve daha uzun süre vakit geçirmeyi sağlamak için uzun ömürlü bataryasıyla dikkatleri üzerine çekiyor.  
• Kitapları e-okuyucularla okumayı tercih edenleri de oldukça tatmin eden bu tabletin dilenirse ayrı olarak temin edilebilen T-pen kalemi ise kullanıcıların not alırken veya çizim yaparken kâğıt ve kalem kullanıyormuş gibi gerçekçi ve pürüzsüz bir deneyim yaşamasını sağlıyor.

Göz sağlığınızı korurken gerçekçi ve pürüzsüz bir teknoloji deneyimi yaşamak için TCL NXTPAPER 11 tableti ve tüm TCL ürünlerini buradan inceleyebilirsiniz.

Çin, yerli çip üretiminde ABD'ye meydan okumaya hazırlanıyor

Çin, yarı iletken endüstrisini desteklemek amacıyla 41 milyar dolarlık yeni bir fon kurmaya hazırlanıyor. Reuters'ın konuya ilişkin bilgi sahibi kişilere dayandırdığı haberine göre, 8 milyar dolarının Çin Maliye Bakanlığı'ndan gelmesi ve bir kısmının çip üretimi için ekipman üretiminde kullanılması beklenen 41 milyar dolarlık fon, sırasıyla 2014 ve 2019 yıllarında oluşturulan 19 ve 27 milyar dolarlık iki fonu takip ediyor.

Öte yandan bu fon, Çin ve ABD arasında giderek daha da gerilen teknoloji ve bilim savaşının da altını çiziyor.

ABD'nin hamleleri, Çin'i yerli çip üretimine teşvik ediyor

Aslında Başkan Xi Jinping uzun bir süredir Çin'in yarı iletken üretiminde kendi kendine yetebilecek konuma gelmesi gerektiğine dikkat çekiyor; ancak ABD'nin geride bıraktığımız son bir yılda gelişmiş çiplerin askeri alanlarda kullanılmasını engellemek amacıyla bir biri ardına getirdiği ihracat kısıtlamaları, Çin'i acil bir şekilde yerli çip üretimine odaklanmaya itmiş gibi görünüyor.

• Çin'in yabancı çip teknolojisine erişimini kısıtlamak ve yerli çip üretim yeteneklerini baltalamak amacıyla ABD, Japonya ve Hollanda art arda hamle yapmış; ABD Başkanı Joe Biden, Ağustos ayı başında ABD merkezli şirketlerin Çin merkezli geliştiricilere yatırım yapmasını daha da kısıtlayan bir idari emir yayınlamıştı.
• Bununla birlikte, önceki kısıtlamalarında özellikle de Çin merkezli teknoloji devi Huawei'i hedef alan ABD, Ocak ayında ABD teknolojisinin ihracatı için Huawei'e lisans verilmesini yasaklamıştı.

Çin, çip üretiminde ABD'nin arkasında kalmamaya kararlı

Gelgelelim, Huawei'nin çok kısa bir süre önce tanıttığı akıllı telefonu Mate 60 Pro, Çin'in tüm bu yasaklara rağmen teknolojinin gerisinde kalmamaya kararlı olduğunun sinyallerini veriyor. Huawei'nin Semiconductor Manufacturing International Corp (SMIC) ile birlikte geliştirdiği, 7 nanometre teknoloji üzerine inşa edilen Kirin 9000s çipi ile donatılmış olan Mate 60 Pro'nun indirme hızının, tipik 5G telefonlara kıyasla çok daha hızlı olması bekleniyor.

Analistler, Huawei'in gelişmiş çip üretme konusundaki girişiminin, Çin'in ABD yaptırımlarına karşı koyma konusundaki kararlılığını ve kapasitesini ortaya koyduğuna; ancak bu çabaların muhtemelen çok maliyetli olduğuna dikkat çekiyor. 

• Bu başarının Çin'in çip teknolojisindeki yeteneğinin direncini gösterdiğini ifade eden TechInsights analisti Dan Hutcheson, bunun büyük bir "jeopolitik meydan okuma" olduğunu belirterek "Sonuç muhtemelen bugün var olandan daha büyük kısıtlamalar olabilir." şeklinde kaydediyor.
• TechInsights'ın bulgularının ABD Ticaret Bakanlığı'nın Sanayi ve Güvenlik Bürosu'nun bir soruşturmasını tetikleyebileceğini, ABD'de yaptırımların etkinliği konusunda daha fazla tartışma yaratabileceğini ve Kongre'yi Çin'e karşı hazırladığı rekabet yasasına daha sert teknoloji yaptırımları eklemeye sevk edebileceğini belirten Jefferies analistleri ise konuya ilişkin bir notta "Genel olarak ABD-Çin teknoloji savaşının tırmanması muhtemel," ifadelerini kullanıyor.

Öte yandan: Ağustos 2022'de ABD, çip üretiminde dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla Intel gibi üreticilere kendi yarı iletken üretim tesislerini inşa etmeleri için 52 milyar dolardan fazla kaynak sağlayan CHIPS Yasası'nı kabul etmiş; AB ise Avrupa'daki üretim kapasitesini güçlendirmeye yardımcı olacak 47,5 milyar dolarlık benzer bir yasayı onaylamıştı.